بنده روزه‌دار در این ماه بیش از هر زمان دیگری فرصت پیدا می‌کند تا نسبت خود با پروردگار عالم را بازنگری کند و مسیر بندگی را آگاهانه‌تر پیش ببرد. همان‌طور که در شماره‌های پیش مطرح شد دعاهای روزانه این ماه شریف، هر یک مدرسه‌ای از معارف الهی و برنامه‌ای تربیتی برای تعالی انسان به شمار می‌آیند. دعای روز چهارم، شامل چهار درخواست از درگاه حق است. مواردی که ناظر به اصلاح رابطه انسان با خداوند و نیز سامان‌بخشی به حیات فردی و اجتماعی اوست. در گفتگو با آیت الله زمانی فرد مدرس درس خارج حوزه علمیه و عضو شورای عالی حوزه‌ی علمیه خراسان شرح فراز های این دعا که در حقیقت ارکان اساسی سلوک معنوی انسان را ترسیم می‌کنند و نشان می‌دهند که بندگیِ کامل، تنها در سایه اطاعت، محبت، سپاس و حفظ کرامت انسانی تحقق می‌یابد مطرح شده است.

توانی برای عبادت شایسته آرزومندم

استاد درس خارج حوزه علمیه خراسان با دعا به پیشگاه خداوند در شرح اولین فراز از دعای روز چهارم ماه مبارک رمضان مطرح کرد: با نام و یاد خداوند متعال آغاز می‌کنیم و از خداوند می خواهیم ما از از آسیب های شیطان رانده شده از درگاه حق حفظ بفرماید سپاس و ستایش مخصوص خداوند پروردگار جهانیان است، و درود و سلام بر پیامبر ما حضرت محمد(ص) و خاندان پاکش باد، و لعنت خداوند بر همه دشمنان ایشان از هم اکنون تا روز قیامت، و هرچه نیرو و قدرت در این عالم است همگی به اذن و اراده خداست در دعای روز چهارم، چهار درخواست از ساحت قدس الهی مطرح شده است.

نخستین درخواست آن است که توانی بیابیم تا بتوانیم فرمان پروردگار را به‌درستی به‌جا آوریم: «اللهمّ قوّنی فیهِ علی اقامَةِ امْرِکَ؛ خدایا به من قوه بده تا در ماه رمضان بتوانم به خوبی عبادت و امر تو را اطاعت کنم. » عبادت نیرو و قوه می‌خواهد و قوه عبادت غیر از قوه جسمانی است. مقصود از اقامه امر، صرف انجام دستور نیست، بلکه برپا داشتن و به بهترین وجه ادا کردن آن است. اقامه به معنای استوار و کامل انجام دادن کار است. از این‌رو، نخستین خواسته ما آن است که خداوند به ما توفیق دهد تا دستوراتش را به شایسته‌ترین و کامل‌ترین شکل به‌جا آوریم.

حلاوتی که در یاد توست را آرزومندم

آیت الله زمانی فرد با اشاره به آثار عبادت در درگاه الهی بیان کرد: دومین درخواست در دعای این روز در خواست برخورداری و درک لذت و چشیدن شیرینی یاد و ارتباط با پروردگار متعال است: «وَ اَذِقْنِی فِیهِ حَلاَوَةَ ذِکْرِکَ؛ و بچشان در آن شیرینی یادت را ...» ذکر الهی دارای لذتی معنوی ویژه‌ای است که اگر انسان آن را بچشد، با هیچ‌یک از لذت‌های مادی قابل مقایسه نخواهد بود. در دعاهای اهل‌بیت علیهم‌السلام، از جمله در دعای سحرهای ماه رمضان، یعنی دعای ابوحمزه ثمالی، نیز این معنا مورد تأکید قرار گرفته است که انسان از خداوند بخواهد لذت مناجات و گفت‌وگو با خویش را به جان او بچشاند؛ لذتی که برترین لذت‌هاست. در ادامه دعا به سومین درخواست از خداوند متعال می رسیم که همان توفیق شکرگزاری در برابر نعمت‌های الهی است. «وَأَوْزِعْنِی فِیْهِ لاَداءِ شُکْرِکَ بِکَرَمِکَ؛ و مهیا کن مرا در آن روز برای انجام سپاسگزاریت ...» نعمت‌های خداوند بی‌پایان است و انسان از ادای کامل شکر آن‌ها ناتوان است؛ با این حال، به اندازه توان خویش باید سپاسگزار باشد. فرهنگ شکرگزاری در تعالیم اسلام جایگاهی والا دارد؛ چه در برابر خدای متعال و چه در برابر بندگان او که خدمتی انجام می‌دهند. سپاسگزاری نشانه اخلاق انسانی و الهی است.

در پناه تو بودن را آرزومندم

در پایان به عنوان چهارمین درخواست، عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان با اشاره به اهمیت در پناه خداوند متعال قرار گرفتن مطرح کرد: انسان روزه دار در این روز با واقف بودن به اهمیت در پناه خداوند متعال بودن از خداوند متعال درخواست قرار گرفتن در پوشش و ستر الهی دارد. «وَ احْفَظْنِی فِیهِ بِحِفْظِکَ وَ سِتْرِکَ، یَا أَبْصَرَ النَّاظِرِینَ؛ و به نگهداری و پوششت نگاهم بدار، ای بیناترین بینندگان.» هر انسانی کاستی‌ها و عیوبی دارد که آشکار شدن آن‌ها می‌تواند جایگاه اجتماعی او را تضعیف کند. این عیوب ممکن است اخلاقی یا ناشی از گناهان گذشته باشد. از خداوند می‌خواهیم که ما را در پناه ستر خویش قرار دهد، گناهان و کاستی‌های ما را بپوشاند و آبروی ما را حفظ کند، و نیز توفیق دهد تا در سایه همین لطف الهی، عیوب خویش را اصلاح و جبران نماییم.